Oksijen kaynağı olarak da bilinen oksi-asetilen kaynağı, asetilen gazının saf oksijen ile yakılmasıyla elde edilen yüksek sıcaklıklı alevin metali eritmesi esasına dayanır. Elektrik gerektirmemesi, taşınabilir olması ve aynı ekipmanla hem kaynak hem de kesme yapılabilmesi, yöntemi bakım-onarım ve saha işlerinde hâlâ değerli kılar. Alevin sıcaklığı, doğru gaz karışımında yaklaşık 3.100–3.200 °C'ye ulaşır.
Nasıl Çalışır?
Sistemin kalbinde iki gaz bulunur: yanıcı gaz olarak asetilen ve yakıcı gaz olarak oksijen. Her iki gaz ayrı tüplerde depolanır, basınç düşürücü regülatörlerden geçerek üfleç (şalomo) içinde karışır ve ucunda yakılır. Kaynak sırasında, birleştirilecek parçaların kenarı bu alevle eritilir; gerektiğinde araya bir kaynak teli (dolgu çubuğu) ilave edilerek boşluk doldurulur.
Alev Türleri
Oksijen ve asetilen oranı, alevin karakterini ve dolayısıyla kaynağın kalitesini belirler. Üç temel alev ayarı vardır:
- Nötr alev: Oksijen ve asetilen dengede (yaklaşık 1:1). Çoğu çelik kaynağı için idealdir; metali oksitlemeden veya karbonlamadan eritir.
- Karbonlayıcı (redükleyici) alev: Asetilen fazladır. Dökme demir ve sert dolgu uygulamalarında tercih edilir.
- Oksitleyici alev: Oksijen fazladır. Daha sıcaktır ancak çeliği oksitler; pirinç gibi bazı özel işlerde kullanılır.
Doğru alev ayarı, oksi-asetilen kaynağında kaynakçının en önemli becerisidir. Alevin rengi ve iç konisinin şekli, karışımın doğru olup olmadığını gözle okumayı sağlar.
Oksijenle Kesme
Yöntemin belki de en çok kullanılan alanı kaynak değil, kesmedir. Oksijenle kesmede çelik önce alevle tutuşma sıcaklığına kadar ısıtılır; ardından tetikle verilen yüksek basınçlı saf oksijen jeti, kızgın metali hızla oksitleyerek (yakarak) eritir ve dışarı üfler. Bu yöntemle onlarca santimetre kalınlığındaki karbon çeliği bile kesilebilir. Ancak paslanmaz çelik ve alüminyum, oluşturdukları dirençli oksit tabakası nedeniyle bu yöntemle temiz kesilemez.
| Uygulama | Uygunluk | Not |
|---|---|---|
| Karbon çeliği kesme | Çok uygun | Kalın kesitlerde ekonomik |
| İnce sac kaynağı | Uygun | Isı kontrolü ister |
| Dökme demir onarımı | Uygun | Karbonlayıcı alevle |
| Paslanmaz / alüminyum kesme | Uygun değil | Plazma tercih edilir |
Güvenlik Kuralları
Oksi-asetilen ekipmanı yüksek basınçlı ve yanıcı gazlarla çalıştığından güvenlik ihmale gelmez:
- Tüpler daima dik konumda ve sabitlenmiş olarak taşınmalı ve depolanmalıdır.
- Hortum ve bağlantılarda kaçak, sabun köpüğüyle düzenli kontrol edilmelidir.
- Alev geri tepmesini önlemek için üfleç ve regülatörlerde alev tutucu (geri tepme valfi) bulunmalıdır.
- Çalışma alanında yağ ve gres oksijenle temas etmemelidir; saf oksijen yağla şiddetle tepkimeye girer.
- Koyu camlı gözlük, eldiven ve yanmaz giysi zorunludur.
Sonuç
Oksi-asetilen yöntemi, elektriğin ulaşmadığı sahalarda ve özellikle kesme işlerinde hâlâ yerini koruyan güvenilir bir tekniktir. 2M Metal olarak Kayseri'deki tesisimizde oksi-asetilen kesmeden gazaltı ve TIG gibi modern yöntemlere kadar geniş bir donanımla çalışıyor, her işe en uygun tekniği seçerek kaliteli sonuç sunuyoruz.